Identitet. sloboda – recenzija objavljena u listu DANAS

Kako pobediti filozofiju autizma

Iako se bivša Jugoslavija rasparčala u borbi za imaginarni državni suverenitet, plativši besmisleno veliku cenu za jedan besmisleni politički projekat (kako to Boris Buden ubedljivo argumentuje), misaoni prostor Jugoslavije – ili bar jedan njegov deo – sa svrhom koju pronalazi u samom sebi upravo je zadržao celinu, markiranu otporom prema parohijalnom duhu etniciteta. Ova razlika jedno je od mesta na kojima se rađa identitet autora i autorki priloga u zborniku Identitet.Sloboda, objavljenom nakon filozofskog simpozijuma održanog na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu krajem 2005. Radovi teoretičarki i filozofa sa Univerziteta u regionu (Ljubljana, Skoplje, Sarajevo, Zagreb, Rijeka, Beograd, Novi Sad) potvrdili su konstataciju razlike i u diskurzivnim praksama pojedinih zajednica. Sa druge strane, srodnost akademskih zajednica bivše Jugoslavije, nažalost, očituje se pre svega u impotenciji “filozofije sa katedre”, simptomu dugogodšnje samoizolacije od savremenosti u koju se dovela filozofija autizma. U tom kontekstu zbornik Identitet.Sloboda, operacionalizovan kao “mašina” za rano upozoravanje na teorijske i filozofske tendencije u regionu, moguća je anticipacija jednog polja u nastajanju. Registar konstitutivnih repera obuhvata Bodrijara i Hegela, Kanta i Batlerovu, Deridu i Spinozu, a opseg predmeta kojim se autori bave proteže se sve do filma, (anti)psihijatrije, bajke i nauke. Kroz radove Tihomira Topuzovskog (Identitet i Razlika) i Maje Solar (Na lomači falusocentrične metafizike), recimo, u energičnom obračunu sa logocentrističkim diskursom progovara potreba za osvajanjem Drugih pozicija ili “prošivnih bodova” koji omogućavaju novu perspektivu. Izdvajaju se i tekstovi Opštost i kontingencija, Spinoza i Kant na putu u ontologiju slobode (Jan Princl, Filozofski fakultet Ljubljana), Antipsihijatrijska istraživanja šizofrenije u svetlu Hegelovog određenja slobode (Saša Hrnjez, Filozofski fakultet Novi Sad), More than reality – Blade Runner i hiperrealnost (Hrvoje Ratkajec, Filozfski fakultet Ljubljana) i drugi. Dominatan signal ovog zbornika ukazuje na nepovratnost pokrenutih procesa preobražaja dominatnog filozofskog diskursa, kao znak napuštanja i otvaranja, i novog izlaganja. Signal o izgradnji novog polja, čijoj konfiguraciji odgovara savremenost, svedočanstvo je o nemogućnosti klasičnog filozofskog diskursa bez Ostalog. I konačno, upravo kroz ove tačke progovara identitet autorki i autora koji u potrazi za relevantnim pojmovnim aparatom, označavaju konture jednog polja. Polja u kom je moguće misliti. Klub studentata i studentkinja filozofije Gerusija iz Novog Sada, tokom avgusta ove godine, organizuje novi simpozijum sa temom Subjekt.net. Broj radova koji stižu iz filozofskih zajednica sa prostora bivše Jugoslavije, već uveliko prevazilazi prostor predviđen za izlaganje. Konačno, pitanje da li će ova pomeranja registrovati “filozofija autizma” domaćih katedri, pokazuje se kao nebitno. Mišljenje sa Drugog mesta dokazalo je održivost.