Tag Archives: Vladimir Milenković

29 apr

Vladimir Milenković, Prećutani imperijalizam: o dezorijentaciji levice u međunarodnim odnosima

tekst je napisan oktobra 2019. godine

Vladimir Bagzi Milenković

Prećutani imperijalizam: o dezorijentaciji levice

u međunarodnim odnosima

 

Teorije imperijalizma su se u jednom trenutku činile prevaziđenim. Konceptualizacije V. I. Lenjina i Roze Luksemburg – prema kojima rastući rivaliteti među monopolizovanim kapitalom u sprezi sa militarizovanom nacionalnom državom vode sukobe globalnih razmera oko raspodele kolonijalnih resursa – u svetu nakon 1945. su prestale da pružaju sigurne orijentire. U opštem rastu produktivnosti nakon Drugog svetskog rata, Sjedinjene Američke Države se ističu kao neprikosnovena vojna i privredna sila u kapitalističkom svetu, natkriljujući time stare rivalitete evropskih sila, dok je proces dekolonizacije iznedrio niz novih država na globalnom jugu koje postaju poprište ideološke borbe između istočnog i zapadnog bloka. Na poprištu hladnoratovske bitke za političku i ekonomsku hegemoniju nad postkolonijalnim svetom razvijaju se ideologije međunarodne saradnje, ekonomskog razvoja i međunarodne pomoći. Ove ideologije se na globalnom jugu uspostavljaju kao kontrapunkt levim teorijama imperijalizma, kakve su u posleratnom periodu razvili Pol Baran, Pol Svizi, Hari Magdof i drugi.

Sa padom Sovjetskog Saveza i Istočnog bloka, liberalni ideološki konsenzus u naletu optimizma projektuje predstave prema kojima će svet – revolucionisanjem sredstava komunikacije i transporta, te oslobođen militarističkih rivalstava velikih sila – postati otvoren za sve veći protok međunarodne trgovine i kulturalne razmene. Prema ovim trijumfalističkim ideologijama, sa opštom demilitarizacijom sveta koja bi trebala da usledi nakon spuštanja gvozdene zavese, granice će se otvoriti prema nesmetanom protoku roba i stanovništva, te će čitav svet zahvatiti jedan novi talas modernizacije u kojem će nacionalne države svoj politički i pravni okvir modelovati prema zahtevima liberalne demokratije i slobodnog tržišta. Proboj kapitala na globalni jug trebalo bi da obezbedi ubrzanu industrijalizaciju i opšti privredni rast društava, te da niveliše globalne nejednakosti u pravcu prema ravnopravnoj međunarodnoj tržišnoj utakmici, kao tobožnjim optimalnim uslovima za funkcionisanje kapitalizma na svetskoj razini. Kapitalizam, preležavši dečije bolesti kolonijalnog potčinjavanja i imperijalističkih ratova, sada konačno dobija svoj istinski human lik – džefersonovsku univerzalizaciju američkog tipa demokratije i tržišnog kapitalizma – Pax Americana.  

Read More

Share
Translate »