Tag Archives: Jovanka Kecman

08 mar

BORBE ZA PROSLAVU 8.MARTA (isečak iz jugoslovenske istorije)

Ovo je isečak iz knjige Jovanke Kecman ”ŽENE JUGOSLAVIJE u radničkom pokretu i ženskim organizacijama 1918-1941 koji predočava atmosferu borbe za organizovanje proslava 8.marta u Kraljevini Jugoslaviji, te ulogu Komunističke partije Jugoslavije u ovim političkim borbama i agitacijama u periodu od 1930. do 1941. godine.

Povodom proslave 8. marta 1930. godine KPJ je uputila Proglas radnim ženama Jugoslavije u kojem se govori o veoma teškim posledicama diktatorskog režima u našoj zemlji i pozivaju žene da 8. marta stupe u demonstracije za povišenje nadnica, za izjednačavanje plata za isti posao, a protiv ”otpuštanja u masama, ubijanja i zverskog mučenja po tamnicama, uništavanja socijalnog zakonodavstva, priprema imperijalističkog rata i imperijalističkog odgoja u školama”. Kraljevska banska uprava savske banovine upozorila je Upravu policije u Zagrebu i sve sreske načelnike na ovaj letak sa zahtevom da se njegovo rasturanje najenergičnije spreči ”a rasturači podvrgnu najstrožoj zakonskoj odgovornosti”.

Pod ovakvim uslovima bilo je zaista teško organizovati proslavu Međunarodnog dana žena, koja je imala izrazito propagandni i politički karakter. Zbog toga se tek 1934. godine uspelo nešto uraditi na tom planu. U prvom broju lista Proleter iz te godine objavljen je članak u kojem se govori o značaju Međunarodnog dana žena i pripremama za tu proslavu. U uputstvima CK za rad među ženama iz 1934. godine kaže se da je zadatak komisija za rad među ženama da uz pomoć partijske i omladinske organizacije pripremi proslavu 8. marta, da je proširi na širi krug radnih žena i na taj način izvojuje legalnost proslave. Te godine organizuju se prve pojedinačne proslave Međunarodnog dana žena. Tako je u Zagrebu 8. marta održan širi sastanak tekstilnih radnica u sali sindikata u Mihanovićevoj ulici. Na sastanku je Drago Marušić govorio o položaju radničke klase, a Ruža Turković o značaju Dana žena, o položaju žene radnice i borbi za njenu ravnopravnost. Iste godine proslavljen je 8. mart i na Cetinju.

Obimnije pripreme za proslavu 8. marta izvršene su 1935. godine. Pored direktivnih pisama CK KPJ partijskim organizacijama, objavljeno je nekoliko članaka u partijskoj, radničkoj i drugoj naprednoj štampi i periodici o značaju 8. marta. Februara 1935. godine Centralni komitet KPJ u direktivnom pismu Pokrajinskom komitetu KPJ za Hrvatsku, pored ostalog, piše da kampanju za proslavu Međunarodnog dana žena razviju na što široj osnovi, da se na tome angažuje sve partijsko i omladinsko članstvo, kao i sindikat koji je pod uticajem Partije, da se pripreme oko proslave 8. marta ne smeju više prepustiti samo ženama aktivistima; da nije dovoljno da se radi među ženama samo oko priprema ove proslave, nego da treba više vremena posvetiti radu među radnicama. U pismu se dalje kaže da je potrebno u svakoj partijskoj ćeliji održati referat o pojačanom radu među ženama u pripremama proslave 8. marta i precizirati na tom sastanku zadatke koji su vezani za uspeh ove proslave; da u toku ovog rada treba nastojati da se osnuju partijske ćelije u preduzećima gde su uglavnom zaposlene radnice i da se okupi što veći broj žena na liniji koju Partija zastupa; da se izdaju leci povodom 8. marta i piše u lokalnim listovima o toj proslavi; da pored ekonomskih treba isticati i političke zahteve i tražiti slobodno delovanje svih revolucionarnih radničkih organizacija, slobodu štampe, zbora i dogovora, boriti se protiv hapšenja radničkih i nacionalnorevolucionarnih boraca, za punu amnestiju svih političkih i vojnih krivaca. U isto vreme CK KPJ izdao je posebnu okružnicu posvećenu proslavi 8. marta. U tom dokumentu se, pored ostalog, navodi da februar i početak marta treba da budu iskorišćeni za razvijanje agitacije među radnicama i siromašnim seljankama kako bi ih privukli u revolucionarnu borbu radničke klase, da se u toku pripreme 8. marta održe sastanci i konferencije sa radnicama iz preduzeća i radničkim ženama i siromašnim seljankama, radeći pri tome na stvaranju odbora jedinstvenog fronta; da se u lecima posvećenim radnim ženama, pored opštih zahteva, ističu i lokalni zahtevi i interesi žena; zatim se kaže da u pripremama ove proslave treba isticati sledeće parole:

1.     RADNE ŽENE OKUPLJAJTE SE OKO ZAHTEVA JEDINSTVENOG FRONTA U BORBU PROTIV KLASNOG I NACIONALNOG UGNJETAVANJA;

2.     ZAHTEVAJMO HLEBA I RADA ZA SVE ZAPOSLENE RADNIKE I RADNICE, ZA SOCIJALNO OSIGURANJE SVIH BESPOSLENIH NA RAČUN DRŽAVE, BANOVINE, OPŠTINE I KAPITALISTA;

3.     PROTIV SNIŽENJA NADNICA, PROTIV GLOBA I OTPUŠTANJA SA RADA;

4.     PROTIV POGORŠANJA SOCIJALNOG OSIGURANJA NA ŠTETU RADNIKA I RADNIČKIH ŽENA;

5.     PROTIV PREKOVREMENOG I NOĆNOG RADA ZA ŽENE I DECU;

6.     ZA ZIMSKU POMOĆ U ODELU, HRANI, OBUĆI I OGREVU SVIM BESPOSLENIM I NJIHOVOJ DECI;

7.    BESPLATNO DELJENJE KNJIGA I OSLOBAĐANJA OD ŠKOLARINE ZA SIROMAŠNU ŠKOLSKU DECU;

8.   TRAŽIMO BESPLATNO POROĐAJ U BOLNICAMA, DEČIJA OBDANIŠTA I DISPANZERE O TROŠKU DRŽAVE I KAPITALISTA ZA SVE SIROMAŠNE ŽENE GRADA I SELA;

9.     RADNE ŽENE SELA BORITE SE ZA BESPLATNU RASPODELU SVE DRŽAVNE, CRKVENE, DVORSKE I VELEPOSEDNIČKE ZEMLJE I ŠUME SIROMAŠNIM SELJACIMA. BORITE SE ZA PONIŠTENJE SVIH DUGOVA I POREZA SIROMAŠNIH SELJAKA

10.      MAJKE, ŽENE I SESTRE, OKUPLJAJTE SE ZA BORBU PROTIV VOJNOFAŠISTIČKOG TERORA, ZAHTEVAJTE POTPUNO OSLOBOĐENJE I PUNU AMNESTIJU ZA SVE POLITIČKE I VOJNE ZATVORENIKE. ZAHTEVAJTE UKIDANJE SMRTNE KAZNE;

11.   RADNE ŽENE POTLAČENIH NARODA: HRVATA, SLOVENACA, MAKEDONACA I CRNOGORACA STUPAJTE U BORBU PROTIV NACIONALNOG UGNJETAVANJA;

12. RADNE ŽENE SRPSKE NACIJE PODUPIRITE BORBU ZA NACIONALNO OSLOBOĐENJE POTLAČENIH NARODA;

13.  RADNE ŽENE SVIH ZEMALJA JUGOSLAVIJE BDITE NA OČUVANJU MIRA. BORITE SE PROTIV MILITARIZACIJE OMLADINE, PROTIV PRIPREMANJA RATA I NAPADA NA SOVJETSKI SAVEZ;

14.   BORIMO SE ZA SLOBODU ORGANIZOVANJA, SLOBODU REVOLUCIONARNE ŠTAMPE, ZBORA I DOGOVORA.

20659

 

 

Read More

Share
Translate »