Category Archives: Tekstovi

10 jun

Ivan Radenković (1977-2018)

30. maja nas je iznenada napustio Ivan, jedan od stubova našeg Kolektiva, deo uredništva časopisa za teorijske prakse "Stvar" od samog početka, a pre svega naš drug i prijatelj. Ovaj nenadoknadiv gubitak će bespovratno uticati na naš budući rad. A Ivanu ćemo još dugo odavati poštovanje za sve što je uradio, u teoriji, politici, filozofiji, muzici, umetnosti.

Ivanove teorijske radove možete čitati na njegovom Academia.edu profilu, sve video-snimke u kojima se pojavljuje gledati ovdemuziku slušati na njegovom SoundCloud profilu Kolofon, kao i na YouTube kanalu ovde + intro-muziku za dokumentarni serijal Baštarenje.

Vest o Ivanovoj preranoj i iznenadnoj smrti brzo je odjeknula u Srbiji i regionu ostavljajući sve u šoku. Razni mediji i portali su izveštavali ovako (linkovi u nastavku)

Read More

Share
19 maj

Saša Hrnjez – Ni levo ni desno, a kuda?! Revizionizmi i bezvizionizmi ‘trećeg puta’

Tekst je objavljen u 8. broju Časopisa Stvar       

NI LEVO, NI DESNO, A KUDA?!
– REVIZIONIZMI I BEZVIZIONIZMI “TREĆEG PUTA” –

 

U čuvenom govoru na 7. Kongresu III Internacionale 1935. godine Georgi Dimitrov je definisao tada vladajući fašizam kao “otvorenu terorističku diktaturu najreakcionarnijih, najšovinističkijih i najimperijalističkijih elemenata finansijskog kapitala” i kao “najsvirepiji napad kapitala na masu radnog naroda, razuzdani šovinizam i predatorski rat, fanatičnu reakciju i kontrarevoluciju, najopasnijeg neprijatelja radničke klase i celog radnog naroda”[1]. Ove kvalifikacije međutim ne razjašnjavaju dovoljno način na koji je fašizam došao na vlast, a pogotovo njegove najranije forme koje su se borile za hegemoniju u radnim masama. Doduše i sam Dimitrov u pomenutom govoru se osvrće na pitanje dolaska fašizma na vlast, ukazujući na to da taj put do vlasti može da zadobije različite forme u zavisnosti od specifičnosti zemlje, njenih istorijskih, društvenih i ekonomskih uslova. Na putu do vlasti fašizam se predstavlja kao spasilac radničkih masa i naroda, koristeći se antikapitalističkom demagogijom i apelujući na osećaj pravde, te koristeći se ogorčenošću naroda protiv “pljačkaške buržoazije, banaka, kartela i finansijskih magnata”. Fašizam izlazi pred narod sa zahtevom za poštenom i nekorumpiranom vladom impresionirajući mase “vatrenošću svojih napada na buržoaske vlade i nepomirljivim stavom prema starim buržoaskih partijama”.

Da bismo shvatili ovaj inicijalni karakter fašizma potrebno je vratiti se samom početku, dakle u Italiju u godine neposredno posle Prvog svetskog rata. Rat se pokazao od velike koristi po italijansku industrijsku buržoaziju koja je iz njega izašla osnažena i sa visokim profitima. Na istoj strani su se našli i mnogi veleposednici kao i sloj poljoprivrednika koji se naglo obogatio u tim godinama. Sa druge strane mase radnika, seljaka i gradske sitne buržoazije tražile su korenite promene u društvu. Na prvim posleratnim izborima novembra 1919. sa 32% osvojenih glasova pobedu odnosi Socijalistička partija, a u parlament ulazi 156 socijalističkih poslanika. Radnički pokret jača, sve učestaliji su štrajkovi, protesti i okupacije fabrika što će kulminirati u takozvanom Biennio rosso (crvenom dvogodištu) 1919-1920. Vladajuća klasa, sa jedne strane osokoljena “ratnim uspesima”, a sa druge strane ugrožena sve većim nezadovoljstvom u narodu kao i radničkim samoorganizovanjem, bila je odlučna u tome da zada smrtni udarac bilo kakvim revolucionarnim pomeranjima “od dole”. Saveznika je našla u fašističkim redovima.

Read More

Share
10 maj

Uvodna Reč – Stvar 8

Tekst je objavljen u 8. broju Časopisa Stvar                                                          

English version below

UVODNA REČ

Mnogi analitičari su u proteklih nekoliko godina došli do zaključka da je ekonomska kriza, koja je postala najočiglednija 2008. godine, rezultirala ojačanjem pokreta i partija koji se mogu označiti kao „ekstremno/radikalno desničarski“, „neofašistički“ ili „postfašistički“. Primeri su bili mnogobrojni i odnosili su se na celu Evropu, od britanskog UKIPA-a do Kotlebine Narodne partije, od francuskog Nacionalnog fronta do Andresa Breivika i mađarskog Jobbika. Sa aspekta leve teorije, simultanost intenziviranja ekonomske krize i rast pomenutih političkih organizacija nije bila slučajna. U tom segmentu, mnogim teoretičarima je bilo samorazumljivo da se napravi paralela između strukturalne krize kapitalizma & nastanka fašističkih/nacističkih pokreta u prvom delu 20. veka i današnjih tendencija, kao da se istorija ponavlja. Ipak, postavlja se pitanje ne treba li naglašavati i suštinske razlike između njih. Nisu li se raniji, polufeudalni ili poluaristokratski kapitalizmi u mnogome razlikovali od savremenog, kasnog kapitalizma? Ne razlikuje li se današnja politička konstelacija u velikoj meri od one epohe u kojoj je klasični radnički pokret (i njegovo navodno otelovljenje u Sovjetskom savezu) predstavljao neprijatelja br. 1? Nadalje, nema li značajnih razlika između nekadašnjeg antisemitizma i današnje islamofobije? Zadatak levih teorija je da pruže otpor isuviše jednostavnim analizama.

Stvar broj 8 

Read More

Share
29 jan

Djordje Hristov – Fascism in the Works of Deleuze and Guattari

Tekst je objavljen u 8. broju Časopisa Stvar

Đorđe Hristov

FASCISM IN THE WORKS OF DELEUZE AND GUATTARI

 

1.The concept of fascism

The following text represents a collection of extracts from my PhD on Deleuze’s and Hegel’s concept of the State. These parts of my thesis present Deleuze’s and Guattari’s difference between fascism, on the one hand, and permanent revolution, on the other. These two concepts relate to two distinct relationships between desiring-production and social production.

Desiring-production signifies the synthesis of both material and conscious-unconscious phenomenal productive capacity of life. Social production, on the other hand, signifies the social organization of this capacity, i.e. its subjection to pre-determined social aims and goals. The relationship between these two forms of production presents us with a complex interplay: desiring-production (or desire) is always already social production. However, social production always also represents a reduction of desiring-production. The reason for this reduction is the fact that productive capacity of life in general, when subjected to socially sanctioned aims and goals (e.g. capital) loses its main qualification of being undetermined by any purpose. Desire is, in other words, without purpose.

Read More

Share
13 jan

Maja Solar i Ivan Radenković – Delirijum “antikapitalizma” u nacizmu

Tekst je objavljen u 8. broju Časopisa Stvar

 

Maja Solar i Ivan Radenković

DELIRIJUM ‘’ANTIKAPITALIZMA’’ U NACIZMU

’U ekonomskom polju je naš program oponirao kako marksizmu tako i kapitalizmu. Mi smo predvideli novi ekvilibrijum na osnovu državnog feudalizma (…) Rekonstrukcija, onako kako smo je zamišljali, može jedino biti moguća na osnovu novog poretka koji bi ponovo uspostavio harmoniju između kapitala i rada kao i između individue i zajednice’’ 

Otto Strasser, Hitler and I

 

Oto Štraser, jedan od braće Štraser kojeg Nolte naziva ‘‘socijalistom’’ (Nolte 1990: 321), se u literaturi uobičajeno pojavljuje kao ‘’antikapitalistička’’ figura levog krila hitlerovske Nacional-socijalističke radničke partije (NSDAP). Bio je pravni savetnik velikog nemačkog industrijskog koncerna, a posle osnivač i urednik u izdavačkoj kući Kampfverlag. Zalagao se za ‘’socijalizam’’ i za nacionalizaciju teške industrije. Ovaj tekst otpočinje Štraserovim citatom upravo zbog toga što su braća Štraser predstavljala amblem ‘’antikapitalističke’’ priče u nacističkoj Nemačkoj. Kako se o sprezi fašizma i socijalizma ne prestaje govoriti ni dan danas, čini se da nije suvišno rekonstruisati istorijsku nacističku konstelaciju i ponovo propitati njen tzv. antikapitalizam. Postavlja se pitanje o kakvom se ‘’antikapitalizmu’’ ovde radi? Da li uopšte možemo govoriti o antikapitalizmu u slučaju nemačkog nacizma ili ovo desničarsko korišćenje vokabulara levice ima neku drugu funkciju?

 

Adolf Hitler i Gustav Krupp Von Bohlen, nemački industrijalac

Read More

Share
08 jan

Antonio Gramši – Skupštinska polemika 1925

Tekst je objavljen u 8. broju Časopisa Stvar

Antonio Gramši

POREKLO I CILJEVI ZAKONA O TAJNIM DRUŠTVIMA U SKUPŠTINSKOM GOVORU DRUGA GRAMŠIJA

 

Tekst koji sledi prenosi raspravu od 16. maja 1925. u poslaničkom domu italijanske skupštine, objavljenu potom u listu ”Jedinstvo” (Origini e scopi della legge sulla assocciazioni segrete nel discorso del compagno Gramsci alla Camera, ”Unità”, II, br. 117, 23. maj 1925). Povod je bio zakon o tajnim društvima. Kako bi se ova rasprava dodatno kontekstualizovala valjalo bi dodati i da je naredne godine, dakle novembra 1926, Gramši uhapšen povodom ”vanrednih mera” fašističkog režima kada su van zakona stavljene sve opozicione stranke. 1928. je optužen na 20 godina, 4 meseca i 5 dana zatvora. Iz zatvora je izašao, ali samo na kliniku na kojoj je i umro 1937.

Predsednik: Reč ima poštovani Gramši.

Gramši: Nacrt zakona protiv tajnih društava predstavljen je Skupštini kao nacrt zakona protiv masonerije; to je prvi stvarni čin fašizma kako bi se potvrdilo ono što je fašistička stranka nazvala svojom revolucijom. Mi, kao Komunistička partija, želimo da istražimo ne samo zašto se predstavlja nacrt zakona protiv organizacija uopšte, nego i značenje razloga zbog kojih je Fašistička stranka predstavila ovaj zakon u najvećoj meri uperen protiv masonerije. Mi se ubrajamo u malobrojne koji su fašizam uzeli ozbiljno, čak i kada je fašizam izgledao tek kao neka krvava farsa, kada su se u pogledu fašizma ponavljala samo opšta mesta o ”ratnoj psihozi”, kada su sve stranke pokušavale da uspokoje radničku populaciju prikazujući fašizam kao površan i kratkotrajan fenomen.
U novembru 1920. smo predvideli da će fašizam doći na vlast – što onda ni sami fašisti nisu mogli zamisliti – ako radnička klasa na vreme oružjem ne spreči njegovo krvavo nadiranje

Fašizam, dakle, danas praktično tvrdi da želi da ”osvoji Državu”. Šta znači ovaj izraz koji je već uveliko postao opšte mesto? I kakvo značenje u tom smislu ima borba protiv masonerije?

Read More

Share
Translate »